Lục Thủy Restaurant & Lounge
Số 16 Đường Lê Thái Tổ, P. Hoàn Kiếm, Thành phố Hà Nội
Hotline : 0908.86.8338 / 0902.79.1616
Email : contact@lucthuy.com
Tìm hiểu ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết của ba miền Bắc - Trung - Nam. Tìm hiểu triết lý ngũ hành, biểu tượng của từng loại quả và cách bày trí chuẩn phong thủy để rước tài lộc, bình an cho gia đình.
Trong tâm thức của người Việt, mâm ngũ quả đặt trang trọng trên bàn thờ gia tiên chính là linh hồn của ngày Tết, là nhịp cầu kết nối giữa lòng thành của con cháu với cội nguồn tổ tiên. Mỗi loại trái cây được lựa chọn không chỉ dựa trên sắc màu rực rỡ của mùa xuân mà còn chứa đựng những triết lý nhân sinh sâu sắc cùng khát vọng về một cuộc sống đủ đầy, hanh thông. Hiểu rõ ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết sẽ giúp chúng ta trân trọng hơn nét đẹp di sản, đồng thời gửi gắm những lời cầu chúc vẹn tròn nhất cho một khởi đầu mới đầy hứa hẹn.
Tại sao lại là "Ngũ quả" mà không phải là con số khác? Theo quan niệm của cha ông ta, con số 5 tượng trưng cho sự sống mãnh liệt và sự phát triển bền vững.
- Ngũ hành tương sinh: Mâm ngũ quả đại diện cho 5 yếu tố cấu thành nên vũ trụ: Kim (màu trắng), Mộc (màu xanh), Thủy (màu đen/ xanh thẫm), Hỏa (màu đỏ), Thổ (màu vàng). Sự hội tụ của 5 màu sắc này trên bàn thờ tạo nên một sự cân bằng về năng lượng giúp gia đạo bình an và thu hút vượng khí.
- Ngũ Phúc Lâm Môn: Theo người Việt bày mâm ngũ quả còn để cầu mong 5 phúc đức lớn nhất của đời người: Phú (giàu sang), Quý (sang trọng), Thọ (sống lâu), Khang (khỏe mạnh), Ninh (bình an).
- Sản vật của đất trời: Năm loại quả cũng tượng trưng cho thành quả lao động của con người sau một năm dãi nắng dầm sương, là món quà quý giá nhất từ đất mẹ để dâng lên tổ tiên.
Tùy vào đặc điểm khí hậu và quan niệm vùng miền, ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết cũng có những biến tấu vô cùng thú vị.
Miền Bắc - Sự tôn nghiêm và chuẩn mực: Người miền Bắc thường bày mâm ngũ quả theo thuyết ngũ hành một cách khắt khe. Nải chuối xanh thường nằm dưới cùng như bàn tay ngửa ra che chở, nâng đỡ. Ở giữa là quả bưởi vàng rực rỡ (hoặc quả phật thủ) tượng trưng cho phúc lộc viên mãn. Xen kẽ là các loại quả màu sắc khác như quýt cam, hồng, lựu để tạo nên sự hài hòa, đa sắc.
Miền Nam - Triết lý "Cầu vừa đủ xài": Khác với sự cầu kỳ của miền Bắc, người miền Nam chọn quả theo cách phát âm (chơi chữ). Mâm ngũ quả điển hình gồm: mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài - tạo thành câu chúc "Cầu sung vừa đủ xài". Người miền Nam thường kiêng kỵ chuối (vì âm gần giống "chúi" - làm ăn đi xuống) hay cam (quýt làm cam chịu).
Miền Trung - Sự chân thành và giao thoa: Miền Trung vốn là dải đất khắc nghiệt, vì vậy mâm ngũ quả nơi đây không quá câu nệ hình thức hay loại quả nhất định. Có gì cúng nấy, quan trọng nhất là sự tươi ngon và tấm lòng thành kính dâng lên cha ông. Bạn có thể thấy sự kết hợp giữa nải chuối của miền Bắc và những quả thanh long, dứa của miền Nam trên mâm cỗ miền Trung.
Việc bày biện mâm ngũ quả không chỉ cần đẹp mắt mà còn phải tuân theo những nguyên tắc nhất định để giữ được sự trang trọng và ý nghĩa phong thủy.
Trước hết, bạn nên chọn những quả tươi, có cuống, không bị trầy xước hay bầm dập để thể hiện lòng thành kính cao nhất. Trái cây sau khi mua về nên được lau sạch bằng khăn ẩm thay vì rửa bằng nước vì nước có thể làm trái cây nhanh héo hoặc thối ở phần cuống. Đối với miền Bắc, việc lựa chọn nải chuối phải có số quả lẻ và dáng cong đều như một cái nôi vững chãi để nâng đỡ các loại quả khác. Việc đan xen màu sắc cũng cần được chú trọng để tạo nên một bức tranh hài hòa, thuận mắt, tránh tình trạng mâm quả quá lệch về một tông màu gây cảm giác đơn điệu.
Ngoài ra, một lưu ý quan trọng là không nên đặt những loại quả có gai nhọn (như sầu riêng) hay những loại quả có mùi quá nồng lên mâm ngũ quả thờ cúng bởi không gian thờ tự cần sự thanh tịnh và hương thơm dịu nhẹ. Vị trí đặt mâm ngũ quả thường là ở chính giữa bàn thờ hoặc phía trước bát hương để tạo nên điểm nhấn trung tâm. Trong suốt những ngày Tết, gia chủ cần thường xuyên kiểm tra để loại bỏ những quả có dấu hiệu hư hỏng, tránh ảnh hưởng đến vượng khí của căn nhà. Việc bày biện một mâm ngũ quả chỉnh chu, đẹp đẽ không chỉ giúp gia đình có một không gian đón Tết ấm áp mà còn là cách để dạy bảo con cháu về giá trị của lao động, sự trân trọng nguồn cội và những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc.
Khép lại những trang viết về ý nghĩa mâm ngũ quả ngày Tết, chúng ta càng thêm trân quý sự tinh tế và tâm hồn giàu khát vọng của cha ông được gửi gắm qua từng sản vật của đất trời. Dù ở bất kỳ phương trời nào, chỉ cần nhìn thấy mâm ngũ quả rực rỡ trên bàn thờ gia tiên, lòng người lại thấy ấm áp lạ kỳ bởi biết rằng Tết đã về, mùa của đoàn viên và hy vọng đã bắt đầu. Chúc cho quý bạn và gia đình có một mùa xuân viên mãn, vạn sự như ý, và mâm ngũ quả năm nay sẽ mang đến thật nhiều may mắn, tài lộc để khởi đầu một hành trình mới đầy rực rỡ.
