Hà Nội 36 phố phường có gì đặc biệt để khám phá? Cẩm nang này sẽ dẫn bạn đi qua những địa điểm nổi bật, món ăn ngon và những câu chuyện thú vị về khu phố cổ.
Nhắc đến Hà Nội, không thể không nhắc đến Hà Nội 36 Phố Phường – một khu vực mang tính biểu tượng, là linh hồn và trái tim của Thủ đô ngàn năm văn hiến. Đây không chỉ là một quần thể kiến trúc cổ kính mà còn là nơi lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa, và nếp sống truyền thống của người Hà Thành. Khám phá 36 phố phường là hành trình ngược dòng thời gian, tìm về cội nguồn, để hiểu và yêu hơn vẻ đẹp độc đáo, riêng có của Hà Nội.
Câu ca dao xưa vẫn còn vang vọng:
“Rủ nhau chơi khắp Long thành
Ba mươi sáu phố rành rành chẳng sai...”
Từ lâu, “36 phố phường” đã là cụm từ quen thuộc, gợi nhớ đến khu đô thị cổ kính bậc nhất thủ đô, nằm ở quận Hoàn Kiếm ngày nay. Dù thực tế khu vực này có hơn 70 con phố, nhưng “36” không phải con số chính xác, mà là cách nói tượng trưng trong văn hóa phương Đông, biểu thị cho sự đa dạng và phong phú.
Mỗi “phố” là một ngành nghề thủ công: phố Hàng Bạc chuyên làm bạc, phố Hàng Gai chuyên tơ lụa, phố Hàng Mã bán đồ vàng mã, phố Hàng Đào buôn vải vóc... Tên phố gắn với mặt hàng truyền thống, thể hiện tính cách nghề nghiệp và đặc trưng kinh tế của từng cộng đồng cư dân.
Khu phố cổ bắt đầu hình thành từ thế kỷ 11, khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long. Trong suốt thời kỳ phong kiến, nơi đây là nơi quy tụ của các phường thợ thủ công, những người từ làng quê lên kinh đô lập nghiệp. Họ tụ lại thành các khu phố nhỏ, theo từng nghề riêng biệt.
Đến thời Pháp thuộc, phố cổ Hà Nội bắt đầu có quy hoạch kiểu Tây, với kiến trúc giao thoa giữa Á – Âu. Những ngôi nhà ống hẹp, cao tầng, mặt tiền nhỏ nhưng sâu hun hút được xây dựng sát nhau, tạo nên nét đặc trưng kiến trúc rất riêng.
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, từ thời phong kiến, thuộc địa Pháp đến hiện đại, khu phố cổ vẫn giữ được những nét kiến trúc đặc trưng, với những ngôi nhà ống mái ngói thâm nâu, những con ngõ nhỏ sâu hun hút, và những cửa hàng kinh doanh truyền thống được truyền từ đời này sang đời khác.
Đi qua các con phố như Hàng Ngang, Hàng Đào, Hàng Bồ, Mã Mây, bạn sẽ dễ dàng bắt gặp những ngôi nhà cổ hai tầng mái ngói, cửa gỗ, ban công sắt rèn, và những bức tường rêu phong cũ kỹ. Đó là kiểu kiến trúc “nhà ống” đặc trưng: mặt tiền nhỏ (3–5m), chiều sâu dài (20–30m), thường có giếng trời để lấy sáng và gió.
Trong một ngôi nhà, bạn có thể thấy cả ba thế hệ sinh sống, chia sẻ không gian sống chật chội nhưng đầm ấm. Phía trước là khu vực buôn bán, phía sau là khu sinh hoạt, tạo nên lối sống “vừa ở vừa kinh doanh” mang đậm bản sắc Hà Nội.
Điều kỳ diệu là, giữa những tòa nhà cao tầng và ánh đèn hiện đại, phố cổ vẫn giữ được “chất xưa” rất riêng. Những hàng bún riêu, phở gà, cafe trứng… vẫn nằm trong những căn nhà vài chục năm tuổi. Mùi thơm từ bếp lửa, tiếng rao đêm, tiếng xe xích lô lọc cọc – tất cả tạo nên một Hà Nội rất khác, rất hoài niệm.
Người Hà Nội xưa sống chậm, sống tinh tế và biết thưởng thức cuộc sống. Điều đó thể hiện rõ qua lối sống trong phố cổ. Dù nhịp sống hiện đại đang len lỏi vào từng ngõ ngách, nhưng cốt cách “Tràng An” vẫn còn đó – qua cách chào hỏi, buôn bán, giữ gìn nếp nhà và truyền thống gia đình.
Một số nét văn hóa độc đáo còn được gìn giữ như:
Ở phố cổ, ta không chỉ tìm thấy những sản phẩm du lịch, mà còn thấy được hồn cốt, hơi thở và tâm hồn người Hà Nội.
Vào các buổi tối cuối tuần, khu vực quanh Hồ Gươm và một số tuyến phố cổ trở thành phố đi bộ, cấm xe cộ. Đây là thời điểm lý tưởng để bạn thong thả dạo chơi, hòa mình vào không khí sôi động với các hoạt động văn hóa, nghệ thuật đường phố, trò chơi dân gian. Bạn có thể đạp xe, ngồi ghế đá ven hồ, hay đơn giản là đi bộ để cảm nhận sự bình yên và thơ mộng của Hà Nội về đêm.
Bạn có thể thưởng thức những món ăn trứ danh như phở Bát Đàn, bún chả Hàng Quạt, bún đậu mắm tôm và thưởng thức kem Tràng Tiền, cà phê trứng. Ngoài ra, khu phố cổ còn mang đến nhiều trải nghiệm văn hóa độc đáo. Hãy xem múa rối nước Thăng Long, khám phá chợ Đồng Xuân và ghé thăm nhà cổ Mã Mây để cảm nhận trọn vẹn nét đẹp cổ kính của Hà Nội.
Phố cổ Hà Nội không hào nhoáng, không lộng lẫy. Nhưng chính sự giản dị, sâu lắng và cổ kính ấy mới làm nên vẻ đẹp rất riêng – một vẻ đẹp ngấm vào tim người chứ không chỉ vào mắt. 36 phố phường không chỉ là những con đường buôn bán, mà là bản trường ca về văn hóa, lịch sử và con người Hà Nội. Mỗi viên gạch, mái ngói, mỗi tiếng rao hay nụ cười mộc mạc của người bán hàng đều góp phần viết nên câu chuyện Hà Nội – nghìn năm vẫn nguyên vẹn hồn xưa.