Lục Thủy Restaurant & Lounge
Số 16 Đường Lê Thái Tổ, P. Hoàn Kiếm, Thành phố Hà Nội
Hotline : 0908.86.8338 / 0902.79.1616
Email : contact@lucthuy.com
Đền Bạch Mã là ngôi đền linh thiêng bậc nhất Hà Nội, trấn Đông Thăng Long xưa. Khám phá lịch sử, kiến trúc và giá trị văn hóa đặc biệt của đền Bạch Mã giữa lòng phố cổ.
Giữa nhịp sống hối hả và náo nhiệt của phố Hàng Buồm, đền Bạch Mã hiện ra như một nốt lặng trầm mặc, lưu giữ linh hồn của kinh thành Thăng Long xưa cũ. Là ngôi đền đứng đầu trong "Thăng Long Tứ Trấn", nơi đây là một công trình kiến trúc cổ kính, biểu tượng cho sức mạnh tâm linh canh giữ phía Đông đất kinh kỳ. Hãy cùng tôi thong dong bước qua ngưỡng cửa thời gian để lắng nghe tiếng vọng của nghìn năm lịch sử và khám phá những huyền thoại đã tạc nên bản sắc của mảnh đất này.
Câu chuyện về đền Bạch Mã luôn gắn liền với sự kiện trọng đại: Vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long vào năm 1010. Truyền thuyết kể rằng, khi nhà vua cho xây dựng thành lũy, thành cứ xây xong lại lở, không sao đứng vững được. Giữa lúc bế tắc, nhà vua đã đến cầu đảo tại đền thờ thần Long Đỗ (vị thần chủ của vùng đất này).
Lạ thay, sau đó có một con ngựa trắng (Bạch Mã) từ trong đền đi ra, chạy một vòng quanh thành theo hướng từ Đông sang Tây rồi biến mất vào đền. Nhà vua cho quân lính cứ theo vết chân ngựa mà đắp thành, quả nhiên thành xây đến đâu chắc đến đó, không bao giờ đổ nữa. Để tri ân công đức của thần, vua Lý Thái Tổ đã ban sắc phong vị thần Long Đỗ làm "Quảng Lợi Bạch Mã Tối Linh Thượng Đẳng Thần" và cho tu bổ lại đền thờ. Từ đó, cái tên đền Bạch Mã ra đời, gắn liền với biểu tượng con ngựa trắng - linh vật đã giúp định hình nên kinh thành Thăng Long nghìn năm văn hiến.
Trải qua hơn 1000 năm với bao biến cố của thời gian và chiến tranh, đền Bạch Mã đã được trùng tu nhiều lần, rõ nét nhất là vào thời nhà Nguyễn (thế kỷ 18-19). Tuy nhiên, đền vẫn giữ được cốt cách kiến trúc bề thế và tinh xảo, mang đặc trưng của phong cách nghệ thuật thời hậu Lê và thời Nguyễn.
- Không gian bố cục: Đền được xây dựng theo hướng Đông, nhìn ra phố Hàng Buồm. Tổng thể kiến trúc bao gồm nghi môn, phương đình, tiền tế, trung đường và hậu cung, tạo nên một không gian sâu thẳm, linh thiêng.
- Hệ thống chạm khắc: Điểm ấn tượng nhất khi bước vào nội tự chính là hệ thống cột gỗ lim lớn và các bộ vì kèo được chạm khắc cực kỳ tinh vi. Những hình ảnh long, ly, quy, phượng hay các họa tiết mây lá được thể hiện sống động, cho thấy trình độ bậc thầy của những nghệ nhân xưa. Đặc biệt, mái phương đình được thiết kế theo lối "chồng diêm tám mái" với các đầu đao cong vút, tạo nên vẻ thanh thoát giữa phố thị đông đúc.
- Báu vật linh thiêng: Bên trong đền hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật quý giá như bức tượng Bạch Mã bằng đồng, các pho tượng thờ, sắc phong của các triều đại, bia đá và những bức hoành phi, câu đối rực rỡ sắc son thiếp vàng. Mỗi hiện vật đều là một mảnh ghép quan trọng kể về đời sống tâm linh và văn hóa của người dân Hà Thành qua các thế kỷ.
Người Hà Nội xưa nay vẫn tự hào về "Thăng Long Tứ Trấn" - bốn ngôi đền thiêng án ngữ bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc để bảo vệ kinh thành. Trong hệ thống đó, đền Bạch Mã trấn giữ phía Đông, hướng của sự sinh sôi, nảy nở và là cửa ngõ giao thương sầm uất của phố Hiến - Thăng Long thời bấy giờ.
Việc thờ phụng thần Long Đỗ tại đây là sự tôn vinh một vị thần địa phương, khẳng định sức mạnh nội sinh của dân tộc. Thần Long Đỗ được coi là vị thần đại diện cho tinh hoa khí chất của đất Thăng Long, bảo vệ cư dân khỏi thiên tai, địch họa và mang lại sự phồn thịnh cho phố phường. Sự hiện diện của đền Bạch Mã giữa lòng phố cổ - nơi vốn là trung tâm buôn bán sầm uất nhất của Hà Nội cho thấy sự kết nối bền chặt giữa đời sống tâm linh và hoạt động kinh tế, xã hội của người dân Thủ đô. Đi lễ đền Bạch Mã vào dịp đầu xuân hay các ngày rằm, mùng một đã trở thành một nét đẹp văn hóa không thể thiếu của người Hà Nội gốc.
Ghé thăm đền Bạch Mã vào một chiều nắng nhạt, du khách sẽ cảm nhận được sự đối lập đầy thú vị. Bước qua cánh cửa đền, tiếng còi xe và sự náo nhiệt của phố Hàng Buồm dường như bị lùi lại phía sau, nhường chỗ cho mùi hương trầm thoang thoảng và không gian tĩnh mịch của những cột gỗ nhuốm màu thời gian.
- Lễ hội đền Bạch Mã: Nếu có dịp ghé thăm vào ngày 12 và 13 tháng Hai âm lịch hằng năm, bạn sẽ được hòa mình vào lễ hội truyền thống của đền. Đây là dịp để nhân dân địa phương tổ chức các nghi thức rước kiệu, dâng hương và các hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc, tái hiện lại không khí lễ hội của kinh thành xưa.
- Hành trình di sản: Sau khi chiêm bái đền, bạn có thể tản bộ quanh những con phố lân cận như Hàng Mã, Hàng Bạc để cảm nhận trọn vẹn phong vị Hà Nội. Sự kết nối giữa đền Bạch Mã và không gian bích họa Phùng Hưng hay chợ Đồng Xuân tạo nên một tour du lịch di sản đầy chiều sâu. Đừng quên dành thời gian quan sát kỹ những bức tượng và phù điêu trong đền, bởi mỗi chi tiết đều ẩn chứa những triết lý nhân sinh và nghệ thuật thẩm mỹ độc đáo của cha ông.
Đền Bạch Mã không chỉ là một công trình kiến trúc cổ kính mà còn là cột mốc tâm linh, là "vị thần hộ mệnh" cho linh hồn của Thăng Long Hà Nội qua bao thăng trầm. Dù thời gian có làm phai mờ nhiều thứ, nhưng sắc son và sự uy nghiêm của ngôi đền giữa lòng phố cổ vẫn mãi là minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa dân tộc. Mong rằng khi dừng chân nơi đây, mỗi người sẽ tìm thấy cho mình một khoảng lặng bình yên và thêm yêu quý những giá trị di sản quý báu mà tiền nhân đã dày công để lại.
